De computer en route

Dit boek is een vervolg op Grepen uit de Geschiedenis van de Automatisering dat in 1992

en in 1995 is uitgebracht en na te zijn uitverkocht niet meer is verschenen. In 2017 heb

ik besloten om deze geschiedenis, mede op verzoek van anderen, een vervolg te geven

en wel onder dezelfde titel. Tegelijkertijd zijn in de oorspronkelijke tekst aanpassingen

en aanvullingen gedaan, waar dat nodig was. Het Woord vooraf van de oorspronkelijke

uitgave startte met het volgende.

De komst van de eerste computers luidde het begin in van de moderne geschiedenis

van de automatisering; een geschiedenis die al weer enige decennia van de twintigste

en eenentwintigste eeuw bestrijkt. Maar daarbij dient wel te worden bedacht dat er ook

een oude geschiedenis van de automatisering is, die teruggaat tot de Middeleeuwen en

zelfs ver daarvoor. Omdat de mens altijd getracht heeft het rekenen en het beheer van

verzamelingen te ondersteunen met technische hulpmiddelen, zijn door de eeuwen

heen talrijke, vaak heel ingenieuze hulpmiddelen bedacht. De wens steeds nauwkeuriger

natuurkundige en boekhoudkundige aspecten te kunnen beschrijven én het menselijk

vernuft hebben ertoe geleid dat steeds beter toepasbare methoden en technieken

zijn gerealiseerd. Uitgedrukt in tijd bestrijkt de oude geschiedenis een periode die vele

malen langer heeft geduurd dan de periode waarin de moderne computer zich wist te

ontwikkelen. Die lange periode kenmerkt zich door vele uitermate boeiende ontwikkelingen

die in veel gevallen als voorlopers zijn te beschouwen van de denkwijzen en

technische producten van dit moment. Om die reden wordt in dit boek met betrekking

tot het begrip automatisering geen onderscheid gemaakt tussen de periode waarin het

begrip 'automatisering' gemeengoed is geworden en de periode waarin men andere

termen gebruikte bij het ontwikkelen en toepassen van allerhande middelen. Deze benadering

is min of meer te vergelijken met de Engelse aanduiding history of computing

dat alles op rekengebied en bijbehorende hulpmiddelen omvat.

Over die lange automatiseringsperiode zijn inmiddels vele boeken en artikelen verschenen.

Toch blijft veel van het beschrevene min of meer verborgen, zeker in Nederland.

Het beperkt zich meestal tot een aantal vaak herhaalde hoofdlijnen waarin steeds weer

dezelfde personen en dezelfde apparaten worden genoemd. Kennelijk is het niet zo

eenvoudig om tot de omvangrijke buitenlandse literatuur door te dringen om een wat

breder beeld te krijgen. Tot de onmogelijkheden behoort dat zeker niet. Wel zal men

dan niet zelden met veel technische details worden geconfronteerd die niet altijd even

gemakkelijk te begrijpen zijn.