THUISLAND

Voor en na de Tweede Wereldoorlog kwam de emigratie van tallozen

naar overzeese continenten op gang. Het leek de oplossing

voor allerlei problemen: het vooroorlogse politieke klimaat, de

naoorlogse economie en bevolkingsgroei, veranderde familieomstandigheden.

Emigreren in die tijd was meer dan je leven voortzetten in

een ander land. Het was een definitief afscheid van alles wat vertrouwd

was en moeite doen om het nieuwe zo snel mogelijk te omarmen.

Leeuwarden: In de nacht van 5 februari 1938 beviel Dieuwke van haar

eerste kind, een zoon. Ze overpeinsde dat hij voor haar het grote geluk

betekende en dat ze door hem voorgoed verbonden was met de

man waarmee ze trouwde. Ze miste een moeder, haar moeder die in

het kraambed was gestorven bij haar geboorte. Een Duitse verloskundige

nam die rol over en was zes jaar later ook bij de geboorte van haar

tweede kind, een dochter.

Berlijn: In de nacht van 9 op 10 november 1938, die de geschiedenis in

zou gaan als de Kristallnacht, werden in heel Duitsland door de nazi’s

de ruiten ingegooid van alle winkels en bedrijven waarvan Joden de

eigenaren waren. Goederen werden geplunderd, vernietigd, op straat

gesmeten. Synagogen in brand gestoken en gesloopt. Joodse scholen,

huizen, begraafplaatsen en ziekenhuizen moesten het ontgelden, mensen

werden achtervolgd en vermoord. Elses moeder ontfermde zich

over een Joodse familie die op de vlucht was voor de Gestapo.