Gedaanten van de waanzin

Waanzin is een volksdiagnose, en een idee dat gebruikt wordt

als metafoor voor uitzinnigheid. Waanzin overschrijdt grenzen,

is ontregelend en veelvormig en is vooral irrationeel en moeilijk

invoelbaar. De onredelijkheid zit vanbinnen. Vroeger was die veel

zichtbaarder en oordeelde de gemeenschap erover, nu doet de

psychiater dat.

De taal van de psychiatrie is vanaf de achttiende eeuw ontstaan

en de laatste honderd jaar nauwelijks veranderd. Dokters hebben

zich de waanzin toegeëigend en er hun eigen ideeën op losgelaten,

gekleurd door de tijd waarin ze leefden. Veel waanzin heet tegenwoordig

schizofrenie, maar dat is een recent idee dat alweer aan

vervanging toe is. Waanzin laat zich niet wegdenken uit de samenleving,

maar de naamgeving ervan is in de loop van de tijd nogal

veranderd – en de inhoud nog veel meer.

Hoe zagen artsen in het verleden hun waanzinnige patiënten? Wat

viel ze op en hoe begrepen ze hun gedrag? Wat zijn in de medische

blik op de waanzin de variabelen en wat de constanten? Dat is het

thema van dit boek, dat de geschiedenis van een idee beschrijft aan

de hand van de gevarieerde portretten die artsen door de eeuwen

heen van hun patiënten hebben geschetst.